Μετρητής

Δευτέρα, Μαΐου 03, 2010

Επίκαρο. Ακούστε το.

http://www.youtube.com/watch?v=cyolddLDnl8

Επτά θανάσιμα αμαρτήματα

Του Στάθη N. Kαλύβα*

Η γοητεία της οικονομικής επιστήμης έγκειται στην απλή απεικόνιση μιας σύνθετης πραγματικότητας. Τρία νούμερα, το έλλειμμα, το χρέος και το επιτόκιο του δανεισμού, συμπυκνώνουν με τρόπο σαφή και αδιαμφισβήτητο τη θλιβερή κατάληξη μιας ολόκληρης εποχής.

Η προσφυγή της Ελλάδας στον μηχανισμό στήριξης, δηλαδή η ουσιαστική παραδοχή της χρεοκοπίας, πιστοποιεί μια προφανή αντίφαση: αυτή που ορίζει το χάσμα ανάμεσα στα έσοδα του κράτους και τα έξοδά του. Πρόκειται για την κορυφή ενός παγόβουνου, στη βάση του οποίου εντοπίζονται επτά, τουλάχιστον, αντιφάσεις που στοιχειοθετούν τα αντίστοιχα θανάσιμα αμαρτήματα της μεταπολίτευσης.

1. Η αντίφαση ανάμεσα στην αληθινή και την εικονική πραγματικότητα. Η χρεοκοπία της χώρας δεν είναι μόνο κρίση οικονομικού ελλείμματος. Είναι κρίση αξιοπιστίας, δηλαδή κρίση ηθικού ελλείμματος. Τα στοιχεία που παρουσιάζαμε ήταν ψεύτικα και γι' αυτό δεν μας πιστεύει πλέον κανείς. Η αναξιοπιστία αποτελεί πιστή αντανάκλαση στο μακροοικονομικό επίπεδο εκατοντάδων καθημερινών πρακτικών ανομίας που διαπότισαν το σύνολο σχεδόν της πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Ακόμα και στο χείλος του γκρεμού κυριαρχεί μια εγκληματική κουτοπονηριά: κάποιοι αρνούνται την πραγματικότητα, άλλοι ψελλίζουν απίθανες δικαιολογίες, κάποιοι τρίτοι εύχονται τη διεθνοποίηση της κρίσης μήπως και γλιτώσουμε μέσα στο γενικό χάος. Oλοι αυτοί μαζί επιρρίπτουν τις ευθύνες στους άλλους: «κλέφτες», κερδοσκόπους, αγορές, ξένους. Η μυωπία και η ανευθυνότητα είναι τα δίδυμα θεμέλια της αναξιοπιστίας.

2. Η αντίφαση ανάμεσα στην άντληση κρατικών πόρων και την απαίτηση κρατικών παροχών. Σε αγαστή συνεργασία με την πολιτική τάξη, η κοινωνία αντλούσε με απληστία κρατικούς πόρους, διαμέσου πρακτικών όπως η φοροδιαφυγή, η διαφθορά, η μεγέθυνση του Δημοσίου ή η προσοδοθηρία. Την ίδια ακριβώς στιγμή ασκούσε συνεχή και ασφυκτική πίεση στο κράτος για αύξηση της προστασίας, των υπηρεσιών και των παροχών. Κάθε φοβισμένη προσπάθεια συμμαζέματος του δημοσιονομικού χάους καυτηριαζόταν εν χορώ ως νεοφιλελεύθερη αναλγησία και έληγε προτού καν ξεκινήσει. Την ολοένα μεγαλύτερη τρύπα βούλωναν τα ευρωπαϊκά πακέτα και τα δανεικά, για τα οποία θεωρήσαμε πως δεν θα χρειαστεί να δώσουμε ποτέ λογαριασμό, ούτε καν στις επερχόμενες γενιές. Η σημερινή κρίση είναι το συσσωρευμένο αποτέλεσμα της τριακονταετούς ενσωμάτωσης του «πολιτικού κόστους» στη λήψη αποφάσεων.

3. Η αντίφαση ανάμεσα στην κατανάλωση και την παραγωγή. Η κοινωνία επιθυμούσε να καταναλώνει όλο και πιο πολύ, δουλεύοντας και παράγοντας όλο και πιο λίγο. Τον Απρίλιο του 2008, οι αναλυτές της Nielsen διαπίστωναν με έκπληξη πως οι Ελληνες ήταν παγκοσμίως πρώτοι στη ροπή κατανάλωσης πολυτελών αγαθών (και με σημαντική διαφορά, μάλιστα, από τους δεύτερους, το Χονγκ Κονγκ).
Αυτό το γενικευμένο «όραμα κονόμας και ευζωίας και ανόδου», που έγινε το «μέτρο ολονών μας», πήρε τα τελευταία χρόνια τη μορφή γιουρουσιού και, όπως ήταν φυσικό, συνοδεύθηκε από την απαξίωση της επίπονης και ανασφαλούς διαδικασίας δημιουργίας πλούτου, δηλαδή της επιχειρηματικότητας. Το δημοσιοϋπαλληλικό όνειρο αντικατέστησε το «ελληνικό δαιμόνιο», καθώς πρόσφερε άνετο και εγγυημένο διαβατήριο ευζωίας.

4. Η αντίφαση ανάμεσα στη φτώχεια του κράτους και τον πλούτο των κατοίκων του. Πάντοτε ξάφνιαζε τους ξένους επισκέπτες η σκανδαλώδης συνύπαρξη ιδιωτικού πλούτου και δημόσιας ένδειας: οι πολυτελείς βίλες στα νησιά με ανύπαρκτες υποδομές, τα ακριβά αυτοκίνητα στους άθλιους δρόμους, τα πολυτελή νυχτερινά κέντρα, κατάμεστα από τους καλοντυμένους τροφίμους των άθλιων πανεπιστημίων. Το σκανδαλώδες για τους ξένους φάνταζε φυσιολογικό στα μάτια πολλών Ελλήνων.

5. Η αντίφαση ανάμεσα στο τεράστιο κράτος και το αδύναμο κράτος. Το εύρος της δικαιοδοσίας του κράτους, ο αριθμός των υπαλλήλων του και ο προϋπολογισμός του περιγράφουν ένα εν δυνάμει ισχυρό κράτος. Ομως, ο διάχυτος ερασιτεχνισμός, η προϊούσα διαφθορά, η αδυναμία προστασίας της ίδιας του της περιουσίας και η ανοχή της κάθε μειοψηφίας που ανά πάσα στιγμή μπορούσε να κλείνει δρόμους και λιμάνια, σκιαγραφούν ένα ευνουχισμένο κράτος, όμηρο των κομμάτων και των οργανωμένων ομάδων.

6. Η αντίφαση ανάμεσα στον δημόσιο λόγο και την ιδιωτική πρακτική. Η πολιτική και πνευματική ηγεσία, αλλά και ένα σημαντικό κομμάτι της μεσαίας τάξης (αυτό που συχνά αποκαλούμε «γενιά της μεταπολίτευσης») είχε κατασκευάσει και επιβάλει έναν μεγαλόσχημο αλλά κενό λόγο με έμφαση στο δημόσιο συμφέρον, την ίδια στιγμή που ή ίδια τον απαξίωνε στην πράξη με τον τρόπο ζωής της αλλά και με την απροσχημάτιστη συμμετοχή της στο τεράστιο πελατειακό σύστημα. Το αποτέλεσμα ήταν η μαζική εμπέδωση ενός γενικευμένου κυνισμού που καλλιέργησαν με ιδιαίτερη επιτυχία τα ΜΜΕ. Η διγλωσσία δεν οδήγησε μόνο στη διάβρωση της κοινωνίας, αλλά ενίσχυσε αποφασιστικά τη βαθιά έλλειψη αυτογνωσίας που οδήγησε στην κρίση καθιστώντας αιρετικά τα απολύτως αυτονόητα.

7. Η αντίφαση ανάμεσα στον αριστερισμό στα λόγια και τον συντηρητισμό στην πράξη. Η ρίζα της σημερινής κρίσης είναι ιδεολογική. Αν η μεταπολίτευση είχε θυρεό, αυτός θα έπρεπε οπωσδήποτε να περιλαμβάνει τη θρυλική ρήση του Ανδρέα Παπανδρέου: «Κανένας θεσμός, μόνο ο λαός». Λίγες έννοιες έχουν εξευτελιστεί όσο η «προοδευτικότητα», που κατάντησε συνώνυμο της χειρότερης υποκρισίας. Ο αδιάλλακτος αγώνας για τη μεγέθυνση των πιο απίθανων κεκτημένων και την αναπαραγωγή της μετριότητας και της αναξιοκρατίας είχε σημαία του την πρόοδο. Δεν εξηγείται αλλιώς η διαιώνιση ακραίων και παράλογων πρακτικών, όπως π. χ. το πανεπιστημιακό άσυλο.

Η σημερινή κρίση είναι η εκκωφαντική επιστροφή μιας πραγματικότητας που επιβάλλει την επιτακτική άρση όλων αυτών των αντιφάσεων.

Η μεταπολίτευση υπήρξε μια περίοδος της ελληνικής ιστορίας που συνοδεύτηκε από πολλά θετικά στοιχεία. Καλλιέργησε, όμως, και μεγέθυνε ορισμένες από τις πιο αποκρουστικές πλευρές της κοινωνίας μας. Μπαίνουμε σε μια αβέβαιη περίοδο. Είναι βέβαιο πως η έξοδός μας απ' αυτήν προϋποθέτει την άρση των αντιφάσεων και αυτή με τη σειρά της την εμπέδωση της αυτογνωσίας.

* Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Yale.


Αρθρο του Στάθη Καλύβα στην Καθημερινή 2/5/2010

Γεώργιος Σουρής (1853-1919)

Ποιος είδε κράτος λιγοστό
σ’ όλη τη γη μοναδικό,
εκατό να εξοδεύει
και πενήντα να μαζεύει;
Να τρέφει όλους τους αργούς,
να ’χει επτά Πρωθυπουργούς,
ταμείο δίχως χρήματα
και δόξης τόσα μνήματα;
Να ’χει κλητήρες για φρουρά
και να σε κλέβουν φανερά,
κι ενώ αυτοί σε κλέβουνε
τον κλέφτη να γυρεύουνε;

*******

Κλέφτες φτωχοί και άρχοντες με άμαξες και άτια,
κλέφτες χωρίς μια πήχυ γη και κλέφτες με παλάτια,
ο ένας κλέβει όρνιθες και σκάφες για ψωμί
ο άλλος το έθνος σύσσωμο για πλούτη και τιμή.

*******

Όλα σ’ αυτή τη γη μασκαρευτήκαν
ονείρατα, ελπίδες και σκοποί,
οι μούρες μας μουτσούνες εγινήκαν
δεν ξέρομε τί λέγεται ντροπή.

*******

Ο Έλληνας δυο δίκαια ασκεί πανελευθέρως,
συνέρχεσθαί τε και ουρείν εις όποιο θέλει μέρος.

*******
Χαρά στους χασομέρηδες! χαρά στους αρλεκίνους!
σκλάβος ξανάσκυψε ο ρωμιός και δασκαλοκρατιέται.

*******

Γι’ αυτό το κράτος, που τιμά τα ξέστρωτα γαϊδούρια,
σικτίρ στα χρόνια τα παλιά, σικτίρ και στα καινούργια!

*******

Και των σοφών οι λόγοι θαρρώ πως είναι ψώρα,
πιστός εις ό,τι λέγει κανένας δεν εφάνη...
αυτός ο πλάνος κόσμος και πάντοτε και τώρα,
δεν κάνει ό,τι λέγει, δεν λέγει ό,τι κάνει.

*******
Σουλούπι, μπόι, μικρομεσαίο,
ύφος του γόη, ψευτομοιραίο.
Λίγο κατσούφης, λίγο γκρινιάρης,
λίγο μαγκούφης, λίγο μουρντάρης.
Σπαθί αντίληψη, μυαλό ξεφτέρι,
κάτι μισόμαθε κι όλα τα ξέρει.
Κι από προσπάππου κι από παππού
συγχρόνως μπούφος και αλεπού.
Και ψωμοτύρι και για καφέ
το «δε βαριέσαι» κι «ωχ αδερφέ».
Ωσάν πολίτης, σκυφτός ραγιάς
σαν πιάσει πόστο: δερβέναγας.
Θέλει ακόμα -κι αυτό είναι ωραίο-
να παριστάνει τον ευρωπαίο.
Στα δυο φορώντας τα πόδια που’ χει
στο ’να λουστρίνι, στ’ άλλο τσαρούχι.

*******

Εχω πάει και ελέγξει σχεδόν 30 χώρες. Αυτά που βλέπω εδώ δεν τα είδα πουθενά!"

Πολ Τόμσον, Δανός Επικεφαλής Επιθεωρητής ΔΝΤ


Αυτά τα λόγια βγήκαν από το στόμα του δανού Πωλ Τόμσεν ο οποίος είναι και επικεφαλής του κλιμακίου των ελεγκτών ΕΕ, ΕΚΤ και ΔΝΤ που βρίσκονται αυτές τις μέρες στην χώρα μας.

Σύμφωνα με το ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ, οι απαντήσεις των ελλήνων αξιωματούχων στις ερωτήσεις των ελεγκτών άφηναν τους τελευταίους άφωνους!

Για παράδειγμα:

Πριμ παραγωγικότητας

"Εδώ βλέπουμε ένα κονδύλι για πριμ παραγωγικότητας σε δημοσίους υπαλλήλους. Γιατί το πληρώσατε αφού οι στόχοι της αύξησης της παραγωγικότητας, δεν επετεύχθησαν;", ρώτησαν.

Η απάντηση:

"Ξέρετε, δεν είναι ακριβώς έτσι, διότι η προσπάθεια που κατεβλήθη για την επιτυχία του στόχου ήταν πραγματικά αξιοσημείωτη..."

Πόσοι απασχολούνται στο δημόσιο;

Η απάντηση:

"Τι ακριβώς εννοείτε; Γιατί έχουμε διάφορες κατηγορίες, και διαφορετικές συμβάσεις εργασίας".

Ελεγκτές: "Εμείς απλώς θέλουμε τον αριθμό."

Έλληνες αξιωματούχοι: "Για τον συνολικό αριθμό δεν είμαστε έτοιμοι. Θα μαζέψουμε τα στοιχεία και σε επόμενη συνάντηση θα σας ενημερώσουμε!"

Πόσους διεφθαρμένους υπαλλήλους έχετε πιάσει;

"Ξέρετε αυτά τα πράγματα άπτονται της ανεξάρτητης δικαιοσύνης, οι δε διαδικασίες είναι χρονοβόρες και δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε επακριβώς την εξέλιξη της κάθε υπόθεσης..."

Σ.Σ : Ο Πωλ Τόμσον έχει ελέγξει χώρες όπως η Κολομβία, η Ουκρανία καθώς και αφρικανικές

Την πρώτη μέρα τους έβγαλαν για μεσημεριανό (lunch) ο κ. Υπουργός και ο κ. Υφυπουργός, σε παρακείμενο εστιατόριο και παρήγγειλαν και πλήρωσαν φαγητά αξίας 750ευρώ (!) δηλαδή 150ευρώ το άτομο.
Ζήτησαν (ο Υπουργός) να προστεθούν και 50ευρώ πουρμπουάρ για τον σερβιτόρο και να σταλεί ο λογαριασμός στο Υπουργείο.

Από την επόμενη μέρα οι 3 ελεγκτές του ΔΝΤ αρνήθηκαν να πάνε για φαΐ με τον υπουργό και πήγαν μόνοι τους.

40ευρώ και οι τρεις!